Kratermeer, van buiten naar binnen, Satelietfoto
Deception Island
Deception Island; positie 5 op de kaart.
Kratermeer
Op de zeebodem naast het Antarctisch schiereiland, rijst een vulkaan met zijn kruin nog net boven de golven uit, Deception Island. Het eiland ligt aan de zuidkant van de Zuid-Shetlandse archipel.
De eerste bezoeker, in 1820, was de Amerikaanse zeeman Nathaniel Palmer. In eerste instantie meende hij gewoon een eiland te zien, gelijkend op de meer noordelijke gelegen eilanden. Pas toen hij tot zijn verrassing ontdekte dat je naar binnen kan varen zag hij dat het eiland de vorm heeft van een hoefijzer, het bleek een vulkaan te zijn met een ondergelopen caldera of kratermeer. Vanwege deze onverwachte ontdekking noemde hij het “Deception Island”.
lees verder
Die naam, is om meerdere redenen toepasselijk. Deception kan behalve misleiding ook teleurstelling betekenen. Rechts op de overzichtsfoto hierboven is de onderbreking in de rand te zien, waar we de krater zijn binnen gevaren. Die doortocht is niet zonder gevaar. Onder water zijn er rotspunten, Raven’s Rock. De schepen van sommige van de eerste argeloze zeelieden die in de krater een veilige haven zochten zijn hier jammerlijk vergaan. Deceptie één.
De tweede deceptie was dat op sommige plaatsen de losse stenen op de boden van de krater geen stevig houvast gaven aan een scheepsanker.
Nummer drie: Je zou denken dat de beschutting van de kraterrand zorgt voor een nagenoeg windstille haven. Als de wind over de rand naar beneden buigt en zijn weg zoekt door de nauwe opening die naar de zee leidt, breikt hij hoge snelheden. De toegang vanuit de zee naar de krater wordt daarom de blaasbalg van Neptunus, (Engels, Neptunes Bellows) genoemd. Die wind kan voor onveilige condities zorgen voor wie de krater wil binnen varen
De laatste deceptie werd bezorgd door vulkanische erupties in 1967 en -’69. Tussen 1904 en 1931 was er een nederzetting van walvisvaarders gevestigd op de oever van Whalers bay. Britse militairen in WO II namen de plaats in gebruik als basis om vijandelijke maritieme bewegingen in de gaten te houden. Na de oorlog verloor het spionagestation zijn functie en de nederzetting werd ter beschikking gesteld aan de wetenschap voor het doen van poolonderzoek. De vulkanische uitbarstingen maakten een einde aan deze activiteiten, de installaties en de verblijven werden onherstelbaar beschadigd. Wat rest is een troosteloze ruïne.
(Deze informatie is deels afkomstig uit Wikipedia, English, en deels van een lezing aan boord van Bark Europa)
Van buiten naar binnen
Bij de nadering van Deception island passeren we aan stuurboordzijde de grootste kolonie met Stormbandpinguïns van het Antarctisch schiereiland (bij Baily Head). Als we doorvaren naar de ingang van de krater, is aan rechterkant het ‘raam van Neptunus’ te zien, een keep in de kraterrand. Even verderop is nog zo’n keep maar dieper, zodat de rand onder het wateroppervlak ligt. Daar is Neptunes Bellows, de passage waar we de caldera in varen. Een groepje Stormbandpinguïns zwemt met ons mee.
Tijdens de passage varen we vlak langs de rechter zijde van de kraterrand om de gevaarlijke onderzeese ‘Ravens Rock’ in het midden van de vaargeul, te vermijden. Terwijl we tegen een doorsnede van de kraterrand aankijken worden we ingehaald door een Kaapse stormvogel. Tussen de kraterrand en het schip blijft er net genoeg ruimte voor onze escorte van stormbandpinguïns.
Voorbij de ingang liggen grote basalt blokken. Oorspronkelijk vormden ze een poort. Deze is in 1924 bij een aardbeving ingestort. De originele naam, ‘Sewing Machine Rock’ veranderde in ‘Sewing Machine Needles’.
Foto van vóór de aardbeving. Bron: Natural Arch and Bridge Society
Als we na aankomst ìn de krater aan land gaan komt een groepje Stormbandpinguïns ons tegemoet. Ze poseren vòòr het raam van Neptunus. In de overzichtsfoto is die keep net te zien, even links van de passage naar de open zee.
Een dode Pelsrob bij Whalers Bay accentueert de troosteloosheid van het eiland.
De tweede dag van ons bezoek gaan we naar Telfon bay. Twee weddell robben liggen te soezen in plukken zeewier die verwarmd worden door vulkanische dampen.
Satelietfoto
Een caldera; satelietfoto van Deception island.
Caldera is het Spaanse woord voor ketel of kookpot. Een vulkanische caldera, is het resultaat van een grote vulkaanuitbarsting waarbij de top van de vulkaan wordt weggeschoten en de resten van de kegel instorten. Grote massa’s lava wordt uitgestoten en op de plaats van de top ontstaat een gapend gat, de caldera. Andere beroemde voorbeelden van zo’n caldera zijn de Krakatau ten westen van Java en het Griekse Santorini. Bij de uitbarsting van de laatste, in de oudheid, werd de hele Minoïsche beschaving op Kreta weggevaagd door erop volgende tsunami. De eruptie waarin deception Island gevormd werd, zou zo’n 4000 jaar geleden hebben plaatsgevonden. (https://www.nature.com/articles/s41598-018-35460-x#Sec2)
Baily head is de rotspunt aan het zuidelijke uiteinde van het rechte stuk van de Westelijke oever. Het rechte stuk wordt ‘Costa Recta’ genoemd. Men veronderstelt dat daar een klif gevormd is door een plooiing van de zeebodem
Na de passage van de ingang bevindt zich aan de rechterzijde de ‘Whalers bay‘ met de ruïnes van een station voor wetenschappelijk onderzoek en oude installaties van walvisvaarders. Deze constructies zijn vernield bij de laatste vulkanische uitbarstingen in de zestiger jaren van de vorige eeuw.
Telfon bay ligt aan de Noordzijde. Het is de kleine baai onder de “D” van het woord ‘Deception’. Daar is de landingsplaats op de tweede dag van ons bezoek aan Deception island.
Foto overgenomen uit Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Deception_Island.
Antarctica